Солтүстік Қазақстан облысы Тимирязев ауданы «Орталықтандырылған кітапхана жүйесі» | Композитор, дирижер, домбырашы Нұрғиса Тілендиев

Композитор, дирижер, домбырашы Нұрғиса Тілендиев

Дмитриевка ауылдық кітапханасы: “Композитор, дирижер, домбырашы Нұрғиса Тілендиев” атты библиографиялық сағат өткізді.

Тілендиев Нұрғиса Атабайұлы 1925 жылы 1 сәуірде Алматы облысы, Іле ауданы, Шилікемер ауылында дүниеге келген. Ол – композитор, дирижер, домбырашы. Қазақстанның (1975) және КСРО-ның (1984) халық артисі, Қазақстанның Халық Қаһарманы (1998). Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысқан. 1949-1950 жылдары Алматы консерваториясында (қазіргі Қазақ ұлттық консерваториясы), 1950-1952 жылдары Мәскеу консерваториясында (профессор Н. П. Аносовтың класы бойынша) білім алды. 1952-1961 жылдары Қазақ академиялық опера және балет театрының дирижері, 1960-1964 жылдары Қазақ академиялық халық аспаптары оркестрінің бас дирижері болып қызмет атқарды.

Н. Тілендиев 1980 жылы Қазақ филармониясы жанынан Қазақ академиялық фольклорлық-этнографиялық халық музыкалық аспаптар оркестрі – “Отырар сазы” ансамблін ұйымдастырды. Алғашында шағын ансамбль ретінде жұмыс істеді, ал 1982 жылдан бастап оркестр болып құрылды. Мұндағы қос ішекті, үш ішекті домбыралар, қобыз, сыбызғы, сазсырнай, жетіген, шаңқобыз, асатаяқ секілді көне музыкалық аспаптардың орындауындағы шығармалар ұлттық нақышымен ерекшеленді. Кейіннен оркестрдің аспаптар құрамы кеңейіп, шіңкілдек домбыра, нар қобыз, жез қобыз, мес қобыз, сазген, аса шертер, адырна, даңғыра сынды музыкалық аспаптармен толықтырылды.

Оркестрдің репертуарында халық күйлері “Кеңес”, “Салкүрең”, “Сарыөзен”, халық композиторларының шығармалары: Тәттімбеттің “Қосбасар”, “Сарыжайлау”, “Сылқылдақ”; Сүгірдің “Кертолғау”, “Бес жорға”; Ықыластың “Ерден күйі”, “Қамбар батыр”, сондай-ақ заманауи қазақ композиторларының туындылары: М. Төлебаевтың “Еске алу”, Н. Тілендиевтің “Ата толғауы”, “Аңсау”, “Көш керуен”, К. Күмісбековтің “Фараби сазы”, “Қорқыт күйі” сынды шығармалар болды.

Оркестр 1984 жылы Алматы қаласында өткен Бүкілодақтық фестивальға қатысты. 1985 жылы Мәскеудің П. И. Чайковский атындағы Үлкен концерт залында өткен шығармашылық концертте жоғары кәсіби орындаушылық шеберлігін танытты. Сол жылы оркестр Бүкілодақтық комсомол сыйлығының лауреаты атанды.

1968-1981 жылдары “Қазақфильм” киностудиясының музыкалық редакциясының бас редакторы, 1981-1998 жылдары өзі ұйымдастырған “Отырар сазы” фольклорлық-этнографиялық ансамблінің көркемдік жетекшісі болды. Еркін төгілген әсем әуен, сымбатты ырғақ, нәзік лиризм, азаматтық пафос пен динамикалық серпін – композитор шығармаларына тән қасиет.

Алматы консерваториясының құрметті профессоры (1995) болған. Қазақстан Мемлекеттік сыйлығының (1978) иегері. 1999 жылы Алматы қаласында композитор есімімен көше (бұрынғы Софья Ковалевская көшесі) және “Отырар сазы” фольклорлық —этнографиялық ансамблі (2000) аталды. Сонымен қатар, ол тұрған үйге (Алматы қаласы, Қонаев көшесі, 96-үй) мемориалдық тақта орнатылды. Н. Тілендиев “Отан” орденімен, екі рет “Еңбек Қызыл Ту” орденімен және медальдармен марапатталған. 1998 жылы өмірден өтті. Жамбыл кесенесінің іргесіне жерленген.

https://www.facebook.com/share/1BJ3cQQVMg/?mibextid=wwXIfr

11.03.2025
Қаралым саны: 46